مهندسین جوان مکانیک

مواد افزودني روغن :

روغن هاي پايه كه از پالايش نفت خام و يا از بازيافت مجدد روغن هاي كاركرده  توليد مي شوند هنوز ويژگي هاي لازم براي استفاده در موتور خودرو هاي مدرن و ماشين آلات صنعتي را به طور كامل دارا نيستند لذا موادي به آن افزوده مي شود تا در روغن مقاومت لازم براي شرايط سنگين كار , حرارت و فشار زياد موتور , به طور بهينه ايجاد شود .

 مهمترين موادي كه به منظور تامين ويژگيهاي مناسب به روغن پايه افزوده مي شوند عبارتند از :

1 -  پاك كننده ها و معلق كننده ها :   ( DETERGENTS AND DISPERSANTS)

در طي  فرايند احتراق , مقدار زيادي ذرات دوده و مواد ناشي از احتراق ناقص پديد مي آيد . اين مواد توليد شده در روغن غير محلول بوده و موجب تشكيل رسوب در پيستونها مي شود و حتي ممكن است باعث چسبندگي رينگ و پيستون گردد . مواد افزودني پاك كننده و معلق كننده به اكثر روغن هاي روان ساز براي از بين بردن رسوبات فوق افزوده مي گردد . هر چه مقدار اين افزودني ها بيشتر باشد , روغن از قدرت پاك كنندگي بيشتري برخوردار است . و در عمل روغن سريع تر سياه و كدر مي گردد و هرچه ميزان اين دو ماده افزودني كمتر باشد روغن ديرتر سياه , ولي باعث تـه نشين شدن رسوبات و آسيب رسيدن به موتور مي شود . بنابر اين سياه شدن سريع روغن هنگام كار بر خلاف تصور عامه به هيچ وجه دليل نامرغوب بودن آن نيست .

2 -  بهبود دهنده شاخص گرا نروي  : (VI IMPROVER )

ملكولهاي مواد افزودني بالابرنده شاخص گرانروي داراي پليمرهاي زنجيري بلند (طويل ) هستند و نسبت به ملكولهاي روغن خيلي بزرگتر هستند به طوري كه در درجه حرارت پايين تقريباً به صورت كلوئيدي در روغن پراكنده مي شوند و هر چه دماي روغن بالا رود با حل شدن پليمرها گرا نروي روغن را جبران ميكند . اين مواد بيشتر در روغن هاي چند درجه اي ( مالتي گريد ) استفاده مي شوند .

3 -  مواد ضد اكسيداسيون :  (ANTI - OXIDANT )

بعضي از تركيبات موجود در روغن بر اثر حرارت زياد موتور و تماس دائم با هوا و مجاورت با فلزات مختلف موتور , كه ممكن است مانند يك كاتاليزور عمل نمايند , در معرض اكسيداسيون مداوم قرار گرفته و به موادي از قبيل پراكسيد ها و تركيبات آلي ديگر تبديل ميشود . براي جلوگيري از اكسيد شدن روغن مواد افزودني ضد اكسيداسيون به آن اضافه ميشود .

4 - مواد ضد سائيدگي:  (ANTI - WEAR )

در شرايط كار سخت , اجزاي موتور شامل سوپاپ ها , بادامك ها , ... دچار سائيدگي ميشود . مواد ضد سائيدگي از بروز چنين ضايعات جلوگيري مي نمايند . استفاده از اين مواد به منظور ايجاد لايه مقاومي از مواد شيميايي مابين قطعات متحرك و ثابت است تا از تماس مستقيم فلز با فلز و در نتيجه سائيدگي جلوگيري كند .

5 -  مواد ضد خوردگي و ضد زنگ زدگي:   (ANTI - CORROSION&ANTI - RUST)

به طور كلي روغن هاي معدني قابليت محافظت و جلوگيري از خوردگي و زنگ زدگي را دارد , اما در هنگام عمل به علت وارد شدن آب به صورت قطره در داخل روغن , زنگ زدگي و خوردگي رخ مي دهد براي جلوگيري از اين پديده , به اكثر روغن ها مواد افزودني ضد خوردگي و ضد زنگ زدگي افزوده ميشود . در ضمن مواد افزودني قليايي مي توانند اسيد هاي ناشي از عمل احتراق را (در موتور هاي احتراق داخلي ) كه موجب خوردگي و زنگ زدگي نيز هستند , از بين ببرند .

6 -  مواد پايين آورنده نقطه ريزش : (POUR POINT DEPRESSANTS)

اين مواد به منظور پايين آوردن نقطه ريزش به روغن افزوده ميشوند تا راه اندازي و روشن كردن موتور در هواي بسيار سرد امكان پذير گردد . يعني به كمك اين مواد ذرات پارافين را در دماي پايين به صورت معلق در روغن نگه داشته و از بسته شدن روغن (جامد شدن آن ) جلوگيري مي نمايند .

7 -   مواد ضد كف : (ANTI - FOAM)