تولوئن(Toluene)

ساختار خطي تولوئن
ساختار خطي تولوئن
ساختار گلوله-ميله تولوئن
ساختار گلوله-ميله تولوئن

نام ماده: تولوئن(Toluene)
نام تجاری: تولوئن(Toluene)
سایر اسامی: متيل بنزن , متيل بنزول , فنيل متان
تاریخچه:
نام تولوئن از نام قديمي تولل گرفته شده است، تولوئن از هيدروكربن‌هاي آروماتيك است و به مقدار زيادي در قطران زغال سنگ يافت مي‌شود. مايعي بي‌رنگ و آتش‌گيري است و به عنوان حلال در صنايع مختلفي چون رنگ و رزين كاربرد دارد. فرمول شيميايي آن C6H5CH3 مي‌باشد و از واكنش يديد متيل ( CH3I ) با بنزن و آلومينيوم كلرايد (AlCl3 ) مي‌توان آن را در شرايط آزمايشگاهي توليد كرد. تولوئن (متيل¬بنزن يا فنيل¬متان)، مايعي صاف و نامحلول در آب با بويي شبيه بوي تينرهاي رنگ معمولي است. تولوئن از گروه تركيبات آروماتيك است و به عنوان يك ماده¬ي اوليه و همچنين حلال شيميايي كاربرد دارد. كاربردهاي ديگر آن عبارتست از حلال رنگ، تينر رنگ، درزگير سيليكوني، واكنش¬گر شيميايي، پلاستيك، جوهر چاپ، چسب، لاك و ضدعفوني كننده و گندزدا. همچنين مي‌توان از آن براي ساخت فوم و TNT استفاده نمود. نكته جالب دو مورد تولوئن كاربرد آن به عنوان دارويي استنشاقي براي زدودن سموم مي¬باشد. سميت تولوئن در مقايسه با بنزن بسيار كمتر است. هرچند غلظت بسيار بالايي لازم است تا تنفس تولوئن منجر به مرگ شود، اما غلظت¬هاي كمتر آن به راحتي بر روي سيستم عصبي تأثير مي¬گذارند. غلظت¬هاي كم تا متوسط تولوئن، سب خستگي، سرگيجه، ضعف، رفتار نامتعادل، نقصان حافظه، بي‌خوابي، كم¬اشتهايي، و كم شدن ديد و شنوايي مي¬گردد. اين حالات با از بين رفتن حضور تولوئن، كم مي¬شوند. تولوئن ممكن است بر كليه اثر نامطلوب بگذارد . هيچ مدركي دال بر سرطان¬زا بودن تولوئن در دست نيست. غلظت مجاز ppm200 براي محيط كار توسط OSHA و mg/l1 توسط EPA براي آب آشاميدني توصيه شده¬اند. تولوئن نه تنها از طريق استنشاق بخارش مي¬تواند به بدن انسان وارد شود، بلكه از خاك¬هاي آلوده شده هم اين امكان وجود دارد؛ چرا كه در اين حالت، امكان تماس مستقيم انسان با خاك، نوشيدن آب زيرزميني آلوده و تبخير از خاك وجود دارد. با توجه به سرطانزا بودن بنزن، هم اكنون از تولوئن كه خواصي شبيه به بنزن دارد، به عنوان جانشين استفاده مي¬شود.
موارد مصرف: به عنوان حلال در صنايع مختلفي چون رنگ و رزين كاربرد دارد
مجتمع های تولیدکننده: شركت پتروشيمي اراك   
خواص فیزیکی و شیمیایی: Molecular formula: C7H8 or C6H5CH3
Molar mass 92.14 g/mol
 Appearance colorless liquid
 Density 0.8669 g/mL
Melting point -93 °C
 Boiling point 110.6 °C
Solubility in water 0.47 g/l (20–25°C)
Viscosity 0.590 cP at 20°C
مواد مرتبط:
روشهای تولید:
روش توليد تولوئن در شرايط آزمايشگاهي به طور خلاصه به شرح زير است: در داخل يك لوله آزمايش بزرگ و مقاوم ، 2ml از مايع بنزن را با چند قطره از يديد متيل ( CH3I ) و 0.4گرم آلومينيوم كلرايد (AlCl3 ) پودري شكل به آرامي حرارت دهيد تا هنگامي كه كاغذ تورنسل مرطوب شده در بالاي لوله آزمايش ، از رنگ آبي به سرخ تبديل شده و پايان واكنش را مشخص نمايد. بااكسايش تولوئن توسط يك اكسنده قوي نظير پرمنگنات پتاسيم مي‌توانيم به يكي از مشتقات تولوئن(بنزن) به نام بنزوئيك اسيد دست يافت . بنزوئيك اسيد جامدي سفيد رنگ با بلورهاي سوزني شكل است كه خاصيت ضد كپك داشته و به همين دليل در صنعت سوسيس و كالباس سازي از آن استفاده مي‌شود. كليه مشتقات بنزن كم و بيش سرطانزا هستند.
دياگرام فرآيند (PFD): دياگرام توليد تولوئن
واکنشهای شیمیایی:
اطلاعات ایمنی: بر اساس مدت زمان تماس، باعث تحريكات خفيف يا شديد چشمي و پوستي مي شود. تاثير اصلي تنفس اين ماده بر روي سيستم اعصاب مركزي مي باشد. تولوئن قابل احتراق و اشتعال است. بخارات اين ماده زماني كه با هوا مخلوط ميگردد قابل انفجار است.
فايل ايمنی: petronet-safety-toluene-72.pdf
کلمات کليدي:  تولوئن, Toluene, تولوئن, Toluene, متيل بنزن , متيل بنزول , فنيل متان, مواد شيميايي, مواد پتروشيميايي